Πόλεμος στην Μέση Ανατολή: Τι προβλέπει η υπό διαμόρφωση συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για κατάπαυση πυρός

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ένα «μνημόνιο κατανόησης» στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν «βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο διαπραγματεύσεων».

Αν και οι επίσημες λεπτομέρειες της συμφωνίας παραμένουν περιορισμένες και αρκετές πτυχές της ενδέχεται ακόμη να αλλάξουν, φαίνεται οτι διαμορφώνεται σταδιακά μια πιο ξεκάθαρη εικόνα για το περιεχόμενο της πιθανής συμφωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με διεθνή ΜΜΕ, η συμφωνία θα προβλέπει παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, διάστημα κατά το οποίο θα επαναλειτουργήσουν πλήρως τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν θα μπορεί να εξάγει ελεύθερα πετρέλαιο και θα ξεκινήσουν συνομιλίες για τον περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, όπως δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο ειδησεογραφικό μέσο Axios.

Παράλληλα, η Τεχεράνη φέρεται να δεσμεύεται ότι θα απομακρύνει τις νάρκες που έχει τοποθετήσει στα Στενά και ότι δεν θα επιβάλλει τέλη διέλευσης στα πλοία. Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ αναμένεται να άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών που βρίσκεται σε ισχύ από τις 13 Απριλίου, σύμφωνα με το Axios.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε την Κυριακή ότι η συμφωνία θα μπορούσε να διασφαλίσει το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ «χωρίς διόδια», εφόσον τελικά εφαρμοστεί. 

Ωστόσο, ιρανικά μέσα ενημέρωσης υποστήριξαν ότι ο κρίσιμος θαλάσσιος διάδρομος θα παραμείνει υπό πλήρη ιρανικό έλεγχο, στοιχείο που δείχνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες γύρω από τους όρους της συμφωνίας.

Την ίδια στιγμή, πληροφορίες αναφέρουν ότι μέρος των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν δεσμευμένα σε τράπεζες εκτός Ιράν θα αποδεσμευτεί, ενώ οι εχθροπραξίες αναμένεται να παγώσουν σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.

Ωστόσο, παρά τις συζητήσεις περί αποκλιμάκωσης, κρίσιμα ζητήματα φαίνεται ότι παραμένουν εκτός της προκαταρκτικής συμφωνίας. Ανώτερη ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη δεν έχει συμφωνήσει να παραδώσει το απόθεμά της σε εμπλουτισμένο ουράνιο, τονίζοντας ότι το πυρηνικό πρόγραμμα δεν αποτέλεσε μέρος της αρχικής συνεννόησης με τις ΗΠΑ.

Παράλληλα, η αμερικανική εφημερίδα New York Times, επικαλούμενη δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, ανέφερε ότι η ιρανική πλευρά εμφανίστηκε πρόθυμη να εγκαταλείψει μέρος των αποθεμάτων της. Ακόμη και σε αυτό το σενάριο, όμως, δεν έχει αποσαφηνιστεί με ποιον τρόπο θα μπορούσε να εφαρμοστεί πρακτικά μια τέτοια διαδικασία.

Από την άλλη, σύμφωνα με πηγές τις οποίες επικαλείται το Fox News, η συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχει «ολοκληρωθεί κατά 95%». Όπως αναφέρεται, η Τεχεράνη έχει συμφωνήσει κατ’ αρχήν στο πλαίσιο της συμφωνίας, η οποία βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας.

Ελάχιστες αναφορές έχουν γίνει μέχρι στιγμής στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, αλλά και στον περιορισμό της στήριξης που παρέχει η Τεχεράνη σε περιφερειακούς συμμάχους της, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και οι Χούθι στην Υεμένη, ζητήματα στα οποία επιμένουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.