Στα Παρασκήνια: Ο Τσίπρας έκανε στον Κασσελάκη το ίδιο που πήγε να του κάνει ο Αλέκος Αλαβάνος* Το κόμμα του Αντώνη Σαμαρά μπορεί να έχει για αρχηγό τον γιο του πρώην πρωθυπουργού* Πριν διαβάσει κανείς το βιβλίο του Τσίπρα, καλό είναι να δει το Ενήλικοι στο Δωμάτιο

Αποκαλύπτουμε όλα τα πολιτικά παρασκήνια! Από τους διαδρόμους της Βουλής και τα υπουργικά γραφεία, μέχρι τις μυστικές συναντήσεις σε πρεσβείες και τα παζάρια στα κομματικά επιτελεία. Μάθε πρώτος για τις αθέατες διαπραγματεύσεις, τις κρυφές συμμαχίες και τις εσωτερικές πληροφορίες που διαμορφώνουν το πολιτικό σκηνικό, για να είσαι πάντα ένα βήμα μπροστά από τις εξελίξεις!

Καλή σας ημέρα φίλες και φίλοι αγαπητοί αναγνώστες και ένα καλό και όμορφο Σαββατοκύριακο σε όλες και όλους!

Σήμερα θα ήθελα να σταθώ σε δύο θέματα αγαπητοί αναγνώστες, γιατί όσο κι αν αυτή η εβδομάδα ήταν γεμάτη από μικρά και μεγάλα σε όλο το φάσμα της επικαιρότητας, υπάρχουν δύο γεγονότα που πραγματικά δείχνουν σε ποια χώρα ζούμε και ποιοι τη διαμορφώνουν.

Το πρώτο είναι, φυσικά, το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα. Ο οποίος, όσο κι αν προσπαθεί να το παίξει «επιστρέφω δυναμικά», αποδεικνύει για ακόμη μια φορά πόσο μικρός πολιτικά παραμένει. 

Μικρός, γιατί αντί να αναλάβει ευθύνες, να ζητήσει μια συγγνώμη –έστω και καθυστερημένα– για τα εγκληματικά λάθη της δικής του διακυβέρνησης, από το Μάτι μέχρι τις τραγικές παραλείψεις που κόστισαν ανθρώπινες ζωές, προτιμά να πετάει την μπάλα αλλού.

Να χρεώνει σε άλλους τις δικές του επιλογές, λες και δεν ήταν ο ίδιος που τους τοποθέτησε, που τους στήριξε, που τους υπερασπίστηκε μέχρι τέλους.

Στην «Ιθάκη» βλέπουμε έναν άνθρωπο που γράφει λες και δεν κυβέρνησε ποτέ, λες και δεν χρεώθηκε αποφάσεις που έκριναν την τύχη της χώρας, λες και οι 104 ψυχές στο Μάτι δεν αξίζουν ούτε μια λέξη αυτοκριτικής. Κι αυτό, πέρα από προσβολή για την κοινωνία, είναι και δείγμα του πόσο εκτός πραγματικότητας παραμένει.

Και ενώ ο κ. Τσίπρας κάνει rebranding, πακετάρει την πολιτική του επιστροφή σε ένα ωραίο εξώφυλλο και μιλάει για «ελπίδες» και «ανασφάλειες», την ίδια στιγμή στη χώρα εξελίχθηκε κάτι πολύ πιο ουσιαστικό.

Την Τρίτη που μας πέρασε, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, έγινε μια εκδήλωση που πραγματικά συγκλόνισε όσους βρέθηκαν εκεί. Μια εκδήλωση που διοργάνωσε η πρωτοβουλία «Γίνε Άνθρωπος» σε συνεργασία με την «Πρωτοβουλία για την Ευρωπαϊκή Πρόοδο» που έχει φτιαχτεί από τον Πρόεδρο του Κινήματος Δημοκρατίας Στέφανο Κασσελάκη.

Μια εκδήλωση που δεν έμεινε στα λόγια, δεν έκρυψε τίποτα κάτω από το χαλί, δεν χάιδεψε αυτιά. Μίλησαν γυναίκες, μίλησαν άνθρωποι που έχουν δει τη φρίκη από κοντά, μίλησαν ειδικοί, μίλησε η ίδια η κοινωνία μέσα από τα βιώματά της.

Και βλέπουμε λοιπόν κάτι που προσωπικά το θεωρώ ενδεικτικό της Ελλάδας που χτίζεται αυτή τη στιγμή: από τη μια, έναν πρώην πρωθυπουργό που κυνηγάει τον μύθο της δικής του «επιστροφής», γράφοντας βιβλία αντί να μιλήσει για τα προβλήματα που πνίγουν τον κόσμο. 

Κι από την άλλη, έναν πολιτικό που σηκώνει το τηλέφωνο, οργανώνει δράσεις και μπαίνει μπροστά σε θέματα που μας καίνε όλους. Που δεν φοβάται να μιλήσει για γυναικοκτονίες, για κακοποίηση, για την αδικία που εξελίσσεται καθημερινά γύρω μας δίνοντας λόγω σε μανάδες που έχουν χάσει τις κόρες τους με τον πιο φρικτό τρόπο και έχουν κοιτάξει τους δολοφόνους των παιδιών τους στα μάτια.

Η σύγκριση δεν είναι απλά εμφανής. Είναι αμείλικτη.

Από τη μία, πολιτικοί που προσπαθούν να ξαναγραφούν στο μυαλό μας μέσω βιβλίων.

Από την άλλη, πολιτικοί που προσπαθούν να αλλάξουν την πραγματικότητα μέσα από πράξεις.

Το συμπέρασμα δικό σας.
Ο Τσίπρας έκανε στον Κασσελάκη το ίδιο που πήγε να του κάνει ο Αλαβάνος

Για να γνωρίζετε, η ιστορία στον ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει να επαναλαμβάνεται με τρόπο σχεδόν ποιητικά ειρωνικό. Ό,τι πήγε να κάνει κάποτε ο Αλέκος Αλαβάνος στον νεαρό τότε Αλέξη Τσίπρα, το ίδιο ακριβώς επιχείρησε χρόνια μετά και ο Τσίπρας στον Στέφανο Κασσελάκη. Η διαφορά; Ότι ο Αλαβάνος δεν τα κατάφερε, ενώ ο Τσίπρας… την πάτησε.

Για να το πάρουμε από την αρχή, μου λένε ότι ο Αλέξης Τσίπρας πίστευε ακράδαντα πως με πρόεδρο τον Στέφανο Κασσελάκη, ο ΣΥΡΙΖΑ στις ευρωεκλογές του 2024 θα βυθιζόταν στην τέταρτη θέση. Ήταν το τέλειο σενάριο για το σχέδιο Τσίπρα: μια συντριβή του κόμματος υπό νέο, «άβγαλτο» αρχηγό, ώστε ο ίδιος να επανέλθει αυτοδικαίως ως σωτήρας. 

Κάτι παρόμοιο είχε συμβεί το 2009, όταν ο τότε πρόεδρος του ΣΥΝ, ο Αλέκος Αλαβάνος, που είχε ήδη παραιτηθεί για «προσωπικούς λόγους», περίμενε να καταρρεύσει ο νεοεκλεγμένος πρόεδρος Αλέξης Τσίπρας για να του πάρει πίσω το κόμμα. Την ίδια περίοδο, στελέχη όπως ο Αλαβάνος και ο μετέπειτα πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ, Φώτης Κουβελης, συντονίζονταν για να στραφούν ανοιχτά ενάντια στον Τσίπρα.

Αλλά επειδή η ζωή κάνει κύκλους, ας θυμηθούμε τι περιγράφει ο ίδιος ο Τσίπρας στο βιβλίο του, την Ιθάκη. Εκεί εξηγεί πως η παραίτηση Αλαβάνου το 2007 αιφνιδίασε τους πάντες, πώς ο Αλαβάνος τον πρότεινε για διάδοχο, πώς ο Αλέκος Φλαμπουράρης τον κάλεσε «με τη βαλίτσα στο χέρι» για να του πει ότι θα γίνει πρόεδρος, και πώς ο ίδιος, 34 χρονών, κλήθηκε να σηκώσει μια τεράστια ευθύνη. 

Περιγράφει πώς ο ΣΥΝ απογειώθηκε δημοσκοπικά, φτάνοντας μέχρι και να απειλεί το ΠΑΣΟΚ στη δεύτερη θέση. Και μετά… άρχισαν τα δύσκολα. Το ΠΑΣΟΚ τον χτύπησε, το σύστημα τον περικύκλωσε, και ο Αλαβάνος άρχισε να κρατάει την ηγεσία της ΚΟ σαν «υπερεξουσία», ανοίγοντας τον δρόμο για την πρώτη μεγάλη εσωκομματική κρίση.

Ακριβώς αυτό προσπάθησε να αντιγράψει ο Τσίπρας εις βάρος του Κασσελάκη. Πόνταρε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα συντριβεί, όπως ο ίδιος είχε «φάει τα μούτρα του» τα πρώτα χρόνια απέναντι στο ΠΑΣΟΚ. Πίστεψε ότι ο Στέφανος, άπειρος και χωρίς μηχανισμό, θα αποτύχει, το κόμμα θα πέσει τέταρτο και τότε… θα επιστρέψει ο Μεσσίας. Μόνο που ο Στέφανος Κασσελάκης δεν ήταν ούτε Αλαβάνος, ούτε Τσίπρας του 2008. Ούτε «πρόχειρος μεταβατικός» ήταν, ούτε παιδί του συστήματος της Κουμουνδούρου.

Παρά τις δύο διασπάσεις, παρά τη λευκή απεργία των «πρωτοκλασάτων» της παλιάς φρουράς, παρά το σαμποτάζ που γινόταν από μέσα σε κάθε του βήμα, ο ΣΥΡΙΖΑ όχι μόνο δεν βγήκε τέταρτος, αλλά κράτησε τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης και μείωσε τη διαφορά από τη ΝΔ από τις 20 στις 13 μονάδες. Αυτό ήταν κάτι που ο Τσίπρας δεν είχε υπολογίσει. Περίμενε έναν Κασσελάκη αδύναμο, προβλέψιμο και ελεγχόμενο. Βρήκε έναν άνθρωπο που δεν είχε καμία διάθεση να γίνει μαριονέτα κανενός.

Το χειρότερο για τον Τσίπρα είναι ότι η Ιθάκη —το βιβλίο που έγραψε για να διαμορφώσει το πολιτικό του comeback— ξεγυμνώνει και τον ίδιο. Μέσα στο βιβλίο του περιγράφει πώς ξεκίνησε ο ίδιος: ως outsider που τον έσπρωξαν κάποιοι για να υπηρετήσει σχέδια άλλων. Και τώρα, χρόνια μετά, έκανε ακριβώς το ίδιο στον Κασσελάκη. Μόνο που αυτή τη φορά ο υποψήφιος «διάδοχος» δεν έπεσε στην παγίδα.

Ο Τσίπρας προσπάθησε να επαναλάβει το μοντέλο Αλαβάνου: να φύγει, να αφήσει έναν «δικό του» να ηγηθεί, και όταν αυτός φθαρεί, να επανέλθει. Μόνο που ο Στέφανος δεν φθάρθηκε. Αντιθέτως, φθάρθηκε όλο το παλιό σύστημα που του έκανε πόλεμο. Φθάρθηκε η Κουμουνδούρου, φθάρθηκε η παλιά φρουρά, φθάρθηκε το μόρφωμα που ο Τσίπρας άφησε πίσω του.

Και σήμερα, ο ίδιος ο Τσίπρας διαπιστώνει πως το παιχνίδι που έμαθε από τον Αλαβάνο και προσπάθησε να εφαρμόσει, τελικά έφερε αντίθετα αποτελέσματα: δεν διέλυσε τον Κασσελάκη· διέλυσε τον ΣΥΡΙΖΑ. Ο Κασσελάκης στάθηκε όρθιος. Το κόμμα, που ήταν ήδη κουρασμένο, παλιωμένο και διχασμένο, δεν άντεξε τον εσωτερικό πόλεμο που εξαπέλυσαν οι παλιοί μηχανισμοί.

Η ιστορία, λοιπόν, έκλεισε τον κύκλο της. Ο Αλαβάνος προσπάθησε να υπονομεύσει τον Τσίπρα. Ο Τσίπρας προσπάθησε να υπονομεύσει τον Κασσελάκη. Ο μόνος που απέτυχε ήταν ο Τσίπρας, γιατί ο Στέφανος, αντί να λειτουργήσει ως προσωρινός, μεταβατικός και εύθραυστος ηγέτης, αποδείχθηκε τελικά ο μόνος που κατάφερε να κρατήσει το κόμμα όρθιο μέσα σε χάος, διασπάσεις και μηχανισμούς.

Και αυτό, καλώς ή κακώς, ο Τσίπρας δεν το είχε δει να έρχεται.
Το κόμμα του Αντώνη Σαμαρά μπορεί να έχει για αρχηγό τον γιο του πρώην πρωθυπουργού

Μαθαίνω ότι το σενάριο για το νέο κόμμα που ετοιμάζει —ή, για να είμαστε ακριβείς, ωριμάζει— ο Αντώνης Σαμαράς έχει αρχίσει να παίρνει πολύ πιο συγκεκριμένη μορφή στα πολιτικά πηγαδάκια και σε κύκλους που ξέρουν τι συζητιέται πίσω από τις κλειστές πόρτες. Και κάπου εκεί πέφτει στο τραπέζι ένα όνομα που μέχρι πρότινος κανείς δεν έπαιρνε σοβαρά ως πιθανό αρχηγό: ο γιος του πρώην πρωθυπουργού, Κωνσταντίνος Σαμαράς.

Το έχουμε ξαναγράψει. Το σχέδιο του Αντώνη Σαμαρά δεν είναι «εγώ μπροστά ξανά», αλλά «εγώ από πίσω, ο μηχανισμός δικός μου, και μπροστά ένας νέος, άφθαρτος, με δυνατό επίθετο και σοβαρό βιογραφικό». Και όταν μιλάμε για πολιτικά τζάκια, το επίθετο «Σαμαράς» είναι αρκετό για να προκαλέσει νευρικό κλονισμό στο Μαξίμου, ιδίως σε έναν Κυριάκο Μητσοτάκη που ξέρει καλύτερα από τον καθένα ότι ο πατέρας του έπεσε από τον… Αντώνη Σαμαρά το 1993 και δεν έχει ξεχάσει ποτέ το επεισόδιο.

Ο Κωνσταντίνος Σαμαράς εμφανίζεται όλο και πιο συχνά σε συζητήσεις ανθρώπων που ξέρουν ποιοι κινούνται για λογαριασμό του πρώην πρωθυπουργού. Νεότερος, άφθαρτος, με σπουδές στα οικονομικά, με μεταπτυχιακό στο Columbia —δηλαδή ακριβώς το προφίλ που ζητά σήμερα ένα κοινό κουρασμένο από τους επαγγελματίες πολιτικούς αλλά που ταυτόχρονα θέλει κάποιον που να ξέρει τι κάνει. Και το πιο κρίσιμο; Το όνομα. Το πολιτικό brandname. Το επίθετο «Σαμαράς», που δεν χρειάζεται καμία επεξήγηση για κανέναν ψηφοφόρο της συντηρητικής παράταξης.

Το σενάριο λοιπόν έχει ως εξής: ο Κωνσταντίνος μπροστά, ως «φρέσκο αίμα», ως εκπρόσωπος μιας «νέας γενιάς δεξιάς», με φιλελεύθερο αφήγημα, ευρωπαϊκή σφραγίδα και οικογενειακό βάρος. Και από πίσω; Ο πατέρας, ο Αντώνης. Ο άνθρωπος που γνωρίζει όσο λίγοι τα κέντρα εξουσίας, τους μηχανισμούς και τις ισορροπίες στη Δεξιά. Ο άνθρωπος που έχει ακόμη πυρήνα στελεχών που του χρωστάνε πολιτική ζωή. Ο άνθρωπος που έχει ταυτιστεί με την ανατροπή Μητσοτάκη —για δεύτερη φορά τώρα, αν χρειαστεί.

Το παρασκήνιο λέει ότι ο Αντώνης Σαμαράς δεν ενδιαφέρεται να μπει ξανά στη φωτιά ως αρχηγός. Ξέρει την ηλικία του, ξέρει τις μάχες που έχει δώσει, ξέρει το κόστος. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν θέλει να επιστρέψει στο κέντρο του παιχνιδιού. Και ποιος καλύτερος τρόπος υπάρχει από το να φτιάξει ένα κόμμα όπου ο ίδιος θα είναι ο απόλυτος ρυθμιστής χωρίς να φαίνεται; Με έναν μπροστινό που φέρει το όνομά του, τη δυναστεία του και το πολιτικό βάρος της οικογένειας;

Και το Μαξίμου; Σας το λέω ξεκάθαρα: τρέμει. Γιατί ένα κόμμα με μπροστάρη τον Κωνσταντίνο Σαμαρά, με την καθοδήγηση του Αντώνη, χτυπάει ακριβώς στο κέντρο της ΝΔ: στους παραδοσιακούς δεξιούς, στους καραμανλικούς που νιώθουν ξένοι στη «μητσοτακική ΝΔ», στους σαμαρικούς που είναι ήδη στα κάγκελα, και σε όσους θεωρούν τον Κυριάκο «αντιδεξιό» και υπερβολικά φιλελεύθερο.

Το σενάριο αυτό δεν είναι απλά μια πολιτική κουβέντα σε καφενεία. Είναι συζητήσεις που γίνονται με σοβαρούς ανθρώπους, με στελέχη που έχουν επιρροή, με πρόσωπα που ξέρουν ότι το πολιτικό τοπίο αλλάζει ραγδαία. Και η δυναμική ενός «νέου Σαμαρά» δεν είναι για να την υποτιμήσει κανείς.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι αν ο Αντώνης Σαμαράς αποφασίσει τελικά να τραβήξει τη σκανδάλη, ο Κωνσταντίνος είναι το πιο πιθανό πρόσωπο να βγει μπροστά. Και τότε θα μιλάμε για μια πολιτική αναμέτρηση εντός της Δεξιάς που θα κάνει πάταγο —και θα καθορίσει τα πάντα για τα επόμενα χρόνια.
Πριν διαβάσει κανείς την «Ιθάκη», καλό είναι να δει το Ενήλικοι στο Δωμάτιο

Όσο και αν κράζω το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα, μεταξύ μας σκοπεύω να το διαβάσω καθαρά από δημοσιογραφική περιέργεια. Θέλω να δω τι γράφει, πώς το περιγράφει, τι αφήνει έξω, τι υπαινίσσεται και κυρίως τι εικόνα προσπαθεί να χτίσει για εκείνη την τόσο ταραγμένη περίοδο του 2015.

Σας προτείνω λοιπόν, πριν το πιάσετε στα χέρια σας, να κάνετε κάτι που προσωπικά έκανα ήδη και με βοήθησε να μπω σε συγκεκριμένο mindset: να δείτε την ταινία του Κώστα Γαβρά Ενήλικοι στο Δωμάτιο, που κυκλοφόρησε το 2019 και είναι βασισμένη στο βιβλίο του τότε υπουργού Οικονομικών, Γιάνη Βαρουφάκη.

Η ταινία, είτε συμφωνεί κανείς με τον Βαρουφάκη είτε όχι, δίνει μια κινηματογραφική –και εν μέρει ωραιοποιημένη– εκδοχή του τι συνέβαινε πίσω από τις κλειστές πόρτες του Eurogroup. 

Παρουσιάζει το χάος, τις κόντρες, τις απειλές, τις ψυχρές τεχνικές αποφάσεις που καθόρισαν τη μοίρα της Ελλάδας, αλλά και τη σύγκρουση ανάμεσα σε πολιτική βούληση και ευρωπαϊκούς θεσμούς. Και κυρίως φωτίζει τη δική του εκδοχή για το τι πήγε στραβά και γιατί έφτασε η χώρα τόσο κοντά στον απόλυτο γκρεμό.

Βλέποντας την ταινία πριν από την «Ιθάκη», μπορεί κανείς να καταλάβει πόσο διαφορετικές είναι οι οπτικές για την ίδια περίοδο. Ο Βαρουφάκης παρουσιάζει τον Τσίπρα περίπου σαν άνθρωπο που υπέκυψε στις πιέσεις.

Ο Τσίπρας τώρα, στο βιβλίο του, όπως όλα δείχνουν, πάει να δώσει την δική του αφήγηση – ίσως πιο πολιτικά διαχειρίσιμη, ίσως πιο ανθρώπινη, ίσως πιο «ηρωική». Γι’ αυτό και έχει ενδιαφέρον να δει κανείς τα δύο έργα σαν κομμάτια του ίδιου παζλ. Η ταινία δείχνει το δωμάτιο «απ’ έξω», το βιβλίο ίσως προσπαθήσει να δείξει την ψυχολογία «από μέσα».

Εγώ πάντως έκανα ήδη το πρώτο βήμα: είδα την ταινία ξανά, για να φρεσκάρω την μνήμη μου, και τώρα πραγματικά ανυπομονώ να πάρω το βιβλίο στα χέρια μου. Όχι για να δικαιώσω ή να καταδικάσω τον Τσίπρα· αυτά τα έχει κρίνει η Ιστορία. Αλλά για να δω τι έχει να πει ένας πολιτικός που βρέθηκε στην πιο κρίσιμη στιγμή της Μεταπολίτευσης και τώρα, σχεδόν μια δεκαετία μετά, αποφασίζει να ξαναγράψει το δικό του αφήγημα.

Και, πιστέψτε με, θα έχει πολύ ενδιαφέρον να συγκρίνουμε τη «σκηνοθεσία Γαβρά» με το πώς ο ίδιος ο Τσίπρας αφηγείται τα ίδια γεγονότα. Έτσι κι αλλιώς, η αλήθεια κάπου ανάμεσα βρίσκεται.