Πάπας Φραγκίσκος: Συνεδριάζουν οι καρδινάλιοι, πιθανόν το Σάββατο η κηδεία – Η τελευταία επιθυμία του

Συγκίνηση σε όλον τον κόσμο προκάλεσε ο θάνατος του πάπα Φραγκίσκου σε ηλικία 88 ετών τη Δευτέρα του Πάσχα, με την κηδεία του «ποντίφικα των φτωχών» να προγραμματίζεται, σύμφωνα με πληροφορίες, να τελεστεί το Σάββατο 26 Aπριλίου.

Η σορός του εκλιπόντα ποντίφικα αργά χθες βράδυ μεταφέρθηκε σε ένα απλό φέρετρο στο παρεκκλήσι του ξενώνα της Αγίας Μάρθας, όπου διέμενε ενώ εικόνες από το σφράγισμα του γραφείου και το διαμερίσματός του κάνουν τον γύρο του κόσμου.

Η ιταλική κυβέρνηση αναμένεται να κηρύξει τριήμερο εθνικό πένθος ενώ δεκάδες είναι οι πιστοί που σπεύδουν στην πλατεία του Βατικανού να τον αποχαιρετήσουν με τη σορό του να εκτίθεται σε λαϊκό προσκύνημα αύριο Τετάρτη.

Το Βατικανό ανακοίνωσε πως ο θάνατος του οφειλόταν σε εγκεφαλικό επεισόδιο και καρδιακή ανεπάρκεια. Η σορός του έχει τοποθετηθεί στο εσωτερικό του ξενώνα της Αγίας Μάρθας, όπου διέμενε, και τη νύχτα ευλογήθηκε από υψηλόβαθμο κληρικό.

Αύριο η σορός του θα τεθεί σε λαϊκό προσκύνημα, δίνοντας την ευκαιρία στους πιστούς να τον τιμήσουν για τελευταία φορά. Η κηδεία του αναμένεται να πραγματοποιηθεί πιθανότατα το Σάββατο, με τη συμμετοχή σημαντικών πολιτικών και θρησκευτικών ηγετών, μεταξύ αυτών και του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Επίσης, η ιταλική κυβέρνηση αναμένεται να κηρύξει τριήμερο εθνικό πένθος.

Ο πρώην καρδινάλιος Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο της Αργεντινής εξελέγη πάπας στις 13 Μαρτίου 2013. Ήταν ο 266ος πάπας και ο πρώτος από χώρα της Λατινικής Αμερικής. Ήταν επίσης ο πρώτος ποντίφικας που επέλεξε το όνομα «Φραγκίσκος»
Η τελευταία επιθυμία του

Στη διαθήκη του, που δημοσιοποιήθηκε από το Βατικανό, ο Πάπας Φραγκίσκος επιβεβαίωσε ότι η τελευταία επιθυμία του ήταν να ταφεί στη Βασιλική Σάντα Μαρία Ματζιόρε της Ρώμης και όχι στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου, εντός του Βατικανού. Στο κείμενο που υπογράφει το 2022 ο Πάπας, εκφράζει την επιθυμία να ταφεί «στο έδαφος, χωρίς κάποιον ιδιαίτερο διάκοσμο» αλλά μόνο με το όνομά του, γραμμένο στα λατινικά, δηλαδή Franciscus.

Η προσευχή του “ροζάριο”, υπέρ της ανάπαυσης της ψυχής του πάπα Φραγκίσκου, τελέστηκε στην κατάμεση πλατεία του Αγίου Πέτρου χοροστατούντος του καρδινάλιου Μάουρο Γκαμπέτι, ο οποίος απευθυνόμενος στους πιστούς τονισε: «Ας μην ξεχνάμε ότι ο πάπας μας έλεγε πάντα πως ο θάνατος δεν είναι μια πόρτα που κλείνει, αλλά η είσοδος στην Ιερουσαλήμ των ουρανών».
Σήμερα η πρώτη Συνέλευση των Καρδιναλίων

Σήμερα Τρίτη αναμένεται να πραγματοποιηθεί η πρώτη Συνέλευση των Καρδιναλίων που θα καθορίσει τους χρόνους και τις λεπτομέρειες της κενής έδρας μετά το θάνατο του Πάπα, σύμφωνα με την Rai.

Εντός τριών εβδομάδων από την ημέρα του θανάτου του Πάπα αναμένεται ότι οι 136 καρδινάλιοι ηλικίας μέχρι ογδόντα ετών εκ των οποίων το 70% είχαν επιλεγεί από τον Φραγκίσκο, θα πρέπει να απομονωθούν σε μυστικές ψηφοφορίες για την εκλογή του νέου αρχηγού της Καθολικής Εκκλησίας.

Απαιτούνται τα δυο τρίτα των ψήφων ενώ η διαδικασία έχει όριο 13 ημερών για να φανεί λευκός καπνός από την καμινάδα της Καπέλα Σιστίνα και ο αρχαιότερος εκ των καρδιναλίων να αναγγείλει στο πλήθος «Habemus Papam, (έχουμε Πάπα).

Οι επίδοξοι διάδοχοι του Πάπα Φραγκίσκου

Η Καθολική Εκκλησία βρίσκεται μπροστά σε μία από τις πιο κρίσιμες στιγμές της ιστορίας της, καθώς η διαδοχή του Πάπα Φραγκίσκου, ο οποίος έχει αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στην εκκλησιαστική κοινότητα, είναι αβέβαιη. Το Κονκλάβιο των Καρδιναλίων καλείται να επιλέξει τον επόμενο Ποντίφικα, και οι φήμες για τους υποψήφιους έχουν προκαλέσει συζητήσεις σε όλο τον κόσμο. Αν και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα ποιος θα είναι ο επόμενος Πάπας, αρκετοί ιεράρχες εμφανίζονται ως τα κορυφαία φαβορί για τη διαδοχή.
1. Πήτερ Τέρκσον (76 ετών)

Ένας από τους πιο γνωστούς υποψήφιους είναι ο Πήτερ Τέρκσον, πρώην Επίσκοπος του Κέιπ Κόουστ από τη Γκάνα. Αν εκλεγεί, θα αποτελέσει τον πρώτο μαύρο Πάπα στην ιστορία της Καθολικής Εκκλησίας, κάτι που θα είχε σημαντική επίδραση, ιδιαίτερα στην Αφρική, όπου η Καθολική Εκκλησία γνωρίζει μεγάλη ανάπτυξη. Ο Τέρκσον έχει αναγνωριστεί για τις μετριοπαθείς απόψεις του, ιδίως σε θέματα όπως η στάση απέναντι στους ομοφυλόφιλους, για τους οποίους θεωρεί ότι οι νόμοι σε πολλές αφρικανικές χώρες είναι υπερβολικά αυστηροί, αλλά πρέπει να γίνεται σεβαστή η τοπική κουλτούρα.
2. Λουίς Αντόνιο Ταγκλ (67 ετών)

Ο Λουίς Αντόνιο Ταγκλ, πρώην Αρχιεπίσκοπος της Μανίλα, είναι το απόλυτο φαβορί στις στοιχηματικές αγορές και θεωρείται ο πιο πιθανός επόμενος Πάπας. Αν και είναι βαθύτατα προσηλωμένος στην καθολική διδασκαλία, έχει εκφράσει προοδευτικές απόψεις, επικρίνοντας την αυστηρότητα της Εκκλησίας απέναντι στους ομοφυλόφιλους και τους διαζευγμένους. Η εκλογή του Ταγκλ θα ήταν ιστορική, καθώς θα ήταν ο πρώτος Πάπας από την Ασία, την περιοχή με τον ταχύτερα αναπτυσσόμενο καθολικό πληθυσμό στον κόσμο.
3. Πιέτρο Παρολίν (70 ετών)

Ο Πιέτρο Παρολίν, ο οποίος υπηρετεί ως Γραμματέας του Βατικανού, είναι επίσης μία από τις πιο σοβαρές υποψηφιότητες για τη διαδοχή του Πάπα Φραγκίσκου. Στη διάρκεια της συνεργασίας του με τον Πάπα, ο Παρολίν αναδείχθηκε σε έναν από τους πιο κοντινούς συνεργάτες του Φραγκίσκου, και πολλοί τον θεωρούν ως τον φυσικό διάδοχο του. Αν και δεν είναι τόσο φιλελεύθερος όσο ο Φραγκίσκος, έχει υπογραμμίσει την ανάγκη για συνέχεια στην πορεία της Εκκλησίας και τη διατήρηση της ενότητας. Παρόλα αυτά, η συμμετοχή του στη συμφωνία του 2018 με την Κίνα, που επικρίθηκε από πολλούς, έχει προκαλέσει αμφιβολίες για τη δυνατότητά του να ηγηθεί σε μια περίοδο εντάσεων.
4. Πίτερ Έρντο (72 ετών)

Ο Αρχιεπίσκοπος του Έστεργκομ-Βουδαπέστης, Πίτερ Έρντο, είναι γνωστός για τις συντηρητικές του απόψεις και έχει εκφράσει έντονη αντίθεση στους γάμους ομοφυλοφίλων και στη συμμετοχή διαζευγμένων ή ξαναπαντρεμένων καθολικών στη Θεία Ευχαριστία. Οι απόψεις του αυτές τον καθιστούν αμφιλεγόμενο υποψήφιο, ιδίως εν μέσω της συνεχούς αλλαγής των κοινωνικών προτύπων. Ωστόσο, η συντηρητική του στάση και η σταθερότητα που προσφέρει σε δύσκολες περιόδους τον καθιστούν έναν αξιόλογο υποψήφιο.
5. Χοσέ Τολεντίνο (59 ετών)

Ο Χοσέ Τολεντίνο από την Πορτογαλία είναι μία από τις νεότερες υποψηφιότητες. Ο Τολεντίνο έχει δείξει τον προοδευτικό του χαρακτήρα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για την Εκκλησία να αλληλεπιδράσει με τον σύγχρονο κόσμο, αναγνωρίζοντας την αξία της τέχνης και του πολιτισμού, όπως ο κινηματογράφος και η μουσική. Παρά την νεαρή του ηλικία, η φήμη του ως εξαιρετικού διπλωμάτη και η ικανότητά του να συνθέτει παραδοσιακές και σύγχρονες αξίες τον καθιστούν μια ελκυστική επιλογή.
6. Ματέο Ζούπι (69 ετών)

Ο Ματέο Ζούπι, Αρχιεπίσκοπος της Μπολόνια, είναι επίσης υποψήφιος για τη διαδοχή του Πάπα Φραγκίσκου. Η διπλωματική του αποστολή στην Ουκρανία, όπου προσπάθησε να προωθήσει την ειρήνη και την ανθρωπιά, ενισχύει την εικόνα του ως του ιδανικού Πάπα για την εποχή της διπλωματικής έντασης και των παγκόσμιων συγκρούσεων. Η ικανότητά του να διαχειρίζεται δύσκολες διεθνείς σχέσεις και να προάγει την ειρήνη τον καθιστά έναν ισχυρό υποψήφιο.
7. Μάριο Γκρετς (68 ετών)

Ο Μάριο Γκρετς από τη Μάλτα είναι γνωστός για τις παραδοσιακές του απόψεις, αλλά ταυτόχρονα έχει καλέσει την Εκκλησία να «μάθει μια νέα γλώσσα» για να αντιμετωπίσει τις σύγχρονες προκλήσεις, όπως η στάση απέναντι στους ομοφυλόφιλους και τους διαζευγμένους. Η ισχυρή προσωπικότητα και η υποστήριξή του για τη συνεχιζόμενη εκκλησιαστική παράδοση τον καθιστούν έναν ενδιαφέροντα υποψήφιο για τους πιο παραδοσιακούς καθολικούς.
8. Ρομπέρ Σαρά (79 ετών)

Ο Ρομπέρ Σαρά, από τη Γαλλική Γουινέα, είναι ακόμη μια πιθανότητα για να γίνει ο πρώτος μαύρος Πάπας. Αν και η ηλικία του αποτελεί περιοριστικό παράγοντα, η συντηρητική του στάση και η έντονη αντίθεσή του στην «ιδεολογία φύλου» τον καθιστούν δημοφιλή ανάμεσα στους πιο συντηρητικούς κύκλους της Εκκλησίας. Η εμπειρία του και η δέσμευσή του στις παραδοσιακές αξίες του καθολικισμού ενδέχεται να τον φέρουν κοντά στο αξίωμα του Πάπα.

Το πρωτόκολλο

Τον θάνατό του Πάπα Φραγκίσκου ακολουθεί ένα αυστηρά καθορισμένο πρωτόκολλο που έχει εξελιχθεί κατά τη διάρκεια των αιώνων, με ορισμένες μάλιστα παραδόσεις του Βατικανού να χρονολογούνται από την αρχαία Ρώμη.

Στο τέλος αυτής της διαδικασίας, θα εκλεγεί ο νέος ηγέτης της Καθολικής Εκκλησίας σε μία εκλογική διαδικασία γεμάτη ένταση, με προοδευτικούς και συντηρητικούς καρδιναλίους να διεκδικούν τον έλεγχο ενός θεσμού με πάνω από ένα δισεκατομμύριο πιστούς παγκοσμίως.

Η επιβεβαίωση του θανάτου του Πάπα είναι παραδοσιακά καθήκον του camerlengo (ανώτερος αξιωματούχος του Βατικανού). Αυτή τη στιγμή, το αξίωμα κατέχει ο ιρλανδικής καταγωγής Καρδινάλιος Κέβιν Φάρελ.

Αν ακολουθηθεί η παράδοση, ο Φάρελ θα επισκεφθεί τη σορό του Πάπα Φραγκίσκου στο ιδιωτικό του παρεκκλήσι και θα φωνάξει το όνομά του για να τον «ξυπνήσει».

Αν ο Ποντίφικας δεν ανταποκριθεί, σύμφωνα με την παράδοση, το δαχτυλίδι του – το οποίο χρησιμεύει ως σφραγίδα για τα επίσημα παπικά έγγραφα – καταστρέφεται ή παραμορφώνεται, σηματοδοτώντας το τέλος της θητείας του και τα παπικά διαμερίσματα σφραγίζονται.


Η περίοδος πένθους

Ο θάνατος του Πάπα ακολουθείται από εννέα ημέρες πένθους, γνωστές ως Novendiale, μία παράδοση με ρίζες στη ρωμαϊκή αρχαιότητα. Η Ιταλία, επίσης, κηρύσσει συνήθως εθνικό πένθος.

Το σώμα του Πάπα θα ευλογηθεί, θα ντυθεί με παπικά άμφια και θα εκτεθεί στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου για δημόσιο προσκύνημα. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι, μεταξύ αυτών ξένοι ηγέτες και επίσημοι, θα στηθούν στην ουρά για να αποτίσουν φόρο τιμής.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Αγία Έδρα εισέρχεται σε μία μεταβατική φάση που ονομάζεται sede vacante (“η έδρα είναι κενή”), κατά την οποία η διακυβέρνηση της Εκκλησίας περνά προσωρινά στο Κολλέγιο των Καρδιναλίων (Το Κονκλάβιο) αν και καμία σημαντική απόφαση δεν μπορεί να ληφθεί μέχρι να εκλεγεί νέος Πάπας.
Το τελετουργικό της ταφής

Η κηδεία του Πάπα πιθανότατα θα γίνει στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου, με χιλιάδες πενθούντες να συρρέουν στο Βατικανό. Η τελετή θα προεδρεύεται από τον κοσμήτορα του Κολλεγίου των Καρδιναλίων, τον 91χρονο Ιταλό Τζιοβάνι Μπατίστα Ρε.

Παραδοσιακά, ο Πάπας θάβεται στις σπηλιές του Βατικανού, κάτω από τη Βασιλική του Αγίου Πέτρου, όπου βρίσκονται σχεδόν 100 παπικές ταφές, συμπεριλαμβανομένης αυτής του προκατόχου του Φραγκίσκου, Πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ’, ο οποίος παραιτήθηκε το 2013 και πέθανε το 2022.

Ωστόσο, ο Φραγκίσκος δήλωσε το 2023 ότι επέλεξε τη Βασιλική της Σάντα Μαρία Ματζόρε (Santa Maria Maggiore) στη Ρώμη ως τελευταία του κατοικία, καθιστώντας τον τον πρώτο Πάπα εδώ και έναν αιώνα που θάβεται εκτός Βατικανού.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Πάπας θάβεται σε τρία φέρετρα: ένα από κυπαρίσσι, ένα από ψευδάργυρο και ένα από φτελιά, τοποθετημένα το ένα μέσα στο άλλο. Ο Πάπας Φραγκίσκος, όμως, έχει ζητήσει να ταφεί σε ένα μόνο φέρετρο κατασκευασμένο από ξύλο και ψευδάργυρο.
Οι διαδικασίες διαδοχής του

Δύο με τρεις εβδομάδες μετά την κηδεία του Πάπα, το Κολέγιο των Καρδιναλίων θα συνέλθει στην Καπέλα Σιξτίνα για να πραγματοποιήσει το Κονκλάβιο, την άκρως μυστική διαδικασία εκλογής νέου Πάπα.


Τι είναι το παπικό κονκλάβιο;

Η διαδικασία για την επιλογή του επόμενου πάπα, μετά τον θάνατο ή την παραίτηση ενός πάπα, ονομάζεται παπικό κονκλάβιο. Το παπικό κονκλάβιο χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες διασφαλίζοντας ότι ο επόμενος διάδοχος στον θρόνο του Αγίου Πέτρου και επικεφαλής της Καθολικής Εκκλησίας επιλέγεται μέσω «προσευχής και καθοδήγησης από το Άγιο Πνεύμα».
Τι είναι το Κολέγιο των Καρδιναλίων;

Οι καρδινάλιοι είναι οι αρχαιότεροι κληρικοί (ιερείς) στην Καθολική Εκκλησία κάτω από τον πάπα. Αν και ιστορικά ήταν ο τοπικός κλήρος της Ρώμης, σήμερα είναι επίσκοποι σημαντικών «εδρών» (επισκοπών) από όλο τον κόσμο ή επικεφαλής τμημάτων του Βατικανού ή κάποιοι ιερείς ή επίσκοποι τους οποίους ο πάπας επιθυμεί προσωπικά να τιμήσει. Είναι αναγνωρίσιμοι από τα διακριτικά κόκκινα άμφια τους και αποτελούν το «Κολέγιο των Καρδιναλίων».


Οι πόρτες σφραγίζονται και κλειδώνονται

Την ημέρα της ψηφοφορίας, η Καπέλα Σιξτίνα, με τη φημισμένη οροφή της ζωγραφισμένη από τον Μιχαήλ Άγγελο, σφραγίζεται και οι καρδινάλιοι, οι οποίοι έχουν δώσει όρκο εχεμύθειας, κλειδώνονται μέσα.
Ποιος επιλέγει τον επόμενο πάπα;

Μόνο οι καρδινάλιοι κάτω των 80 ετών έχουν δικαίωμα ψήφου. Περίπου 120 θα ψηφίσουν μυστικά για τον υποψήφιο που επέλεξαν, γράφοντας το όνομά τους σε ένα ψηφοδέλτιο και τοποθετώντας το σε ένα δισκοπότηρο στην κορυφή της Αγίας Τράπεζας.

Εάν κανένας υποψήφιος δεν λάβει την απαιτούμενη πλειοψηφία των 2/3, πραγματοποιείται άλλος ένας γύρος ψηφοφορίας. Μπορεί να υπάρξουν έως και τέσσερις γύροι ανά ημέρα.

Μόλις καταμετρηθούν τα ψηφοδέλτια, καίγονται σε μία σόμπα μέσα στην Καπέλα Σιξτίνα, η οποία έχει εγκατασταθεί εκ των προτέρων από τους πυροσβέστες του Βατικανού. Μία δεύτερη σόμπα καίει μια χημική ουσία που στέλνει ένα σήμα καπνού μέσω μιας καμινάδας στον έξω κόσμο: Μαύρος καπνός σημαίνει ότι δεν έχει επιλεγεί νέος πάπας, λευκός καπνός σημαίνει ότι έχει.

Μόλις εκλεγεί, ο νέος Πάπας εμφανίζεται στο μπαλκόνι της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου και ανακοινώνεται: «Habemus papam – Έχουμε Πάπα».