Τέμπη: Τα κενά και οι παραλείψεις της ανάκρισης - Τα στοιχεία που καίνε την κυβέρνηση

Τα μεγάλα κενά και τις παραλείψεις της ανακριτικής διαδικασίας στην υπόθεση των Τεμπών φέρνει στην επιφάνεια το υπόμνημα που κατέθεσαν 35 οικογένειες θυμάτων της φονικής σύγκρουσης των δύο τραίνων που κόστισε την ζωή σε 57 ανθρώπους στον εισαγγελέα Εφετών Λάρισας, ζητώντας να επιστρέψει η ποινική δικογραφία προκειμένου να συμπληρωθεί η κύρια ανάκριση, την οποία έσπευσε να κλείσει ο ειδικός εφέτης ανακριτής Μπακαΐμης στα τέλη Αυγούστου.

Το υπόμνημα των συνολικά 76 συγγενών, κατατέθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου, την ίδια δηλαδή μέρα που (κατά... διαβολική σύμπτωση) παρουσιάστηκε η εισαγγελική πρόταση 996 σελίδων την οποία συνέταξε ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Εφετών Λάρισας Λάμπρος Τσόγκας, αφού κατάφερε σε χρόνο ρεκόρ να μελετήσει δικογραφία συνολικά 60.000 σελίδων, την οποία μεταβίβασε ο ειδικός εφέτης ανακριτής. 

Στην εισαγγελική πρόταση βρίσκονται συνολικά 36 κατηγορούμενοι -χωρίς, φυσικά, τα πολιτικά πρόσωπα και τους γενικούς γραμματείς- με κεντρικό κατά περίπτωση το κακούργημα της επικίνδυνης παρέμβασης στη συγκοινωνία μέσων σταθερής τροχιάς, ενώ απουσιάζουν παντελώς οι αναφορές στο γεγονός της πυρόσφαιρας και προφανώς στις αιτίες της, περιγράφοντας αόριστα μια «ανάφλεξη» σε συνδυασμό με «ηλεκτρικές εκκενώσεις» και χωρίς να προσδιορίζεται η καύσιμη ύλη που αναφλέχθηκε.

Σύμφωνα με πληροφορίες, από δικηγόρους συγγενών, αναμένεται οι τελευταίοι να καταθέσουν εντός δεκαημέρου πάλι μαζικά συμπληρωματικό υπόμνημα προς τον εισαγγελέα Εφετών, με βάση πλέον και την κατατεθειμένη πρότασή του, που ακολούθησε του άρον-άρον κλεισίματος της ανάκρισης. Αμέσως μετά η πρόεδρος Εφετών Λάρισας θα αποφασίσει αν πρέπει να γυρίσει πίσω η δικογραφία για να γίνει συμπληρωματική ανάκριση ή να αποδεχτεί ως έχει την εισαγγελική πρόταση και να προχωρήσει ο προσδιορισμός της δικασίμου στο ακροατήριο. 

Πάντως, με βάση τις ίδιες πηγές, μεθοδεύεται επίσης ο ορισμός-εξπρές της δίκης προκειμένου να ολοκληρωθεί οπωσδήποτε πριν από τις επόμενες εκλογές. Στο ίδιο μήκος μεθοδεύσεων, εξάλλου, εντάσσεται και το σπάσιμο των δικών για τον καταλογισμό ευθυνών γύρω από την υπόθεση, αφού, πλην της δικογραφίας των 36 κατηγορουμένων (σταθμάρχης, στελέχη ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ, ΡΑΣ, διευθυντικά στελέχη υπ. Μεταφορών κ.λπ.), εκκρεμούν η δίκη για το μπάζωμα, με κεντρικό πρόσωπο τον Τριαντόπουλο, όπως και η εξέλιξη των διαδικασιών του Δικαστικού Συμβουλίου για τον ορισμό του Ειδικού Δικαστηρίου για τον Καραμανλή. Ερώτημα παραμένει τι θα γίνει με τους εμπλεκόμενους γενικούς γραμματείς του υπ. Υποδομών και Μεταφορών και αν θα είναι συγκατηγορούμενοι στο ίδιο δικαστήριο με τον πρώην υπουργό Μεταφορών για παράβαση καθήκοντος.

Φυσικά, αναμένεται και το δικαστήριο για οικονομική ζημιά σε βάρος της Ε.Ε. και του Ελληνικού Δημοσίου μετά τις διώξεις που άσκησε η Ευρωπαία εισαγγελέας, ενώ εκκρεμούν ακόμη δύο δίκες με πλημμεληματικές κατηγορίες για τα λανθασμένα βίντεο που στάλθηκαν από τον Σ.Σ. Θεσσαλονίκης και τη φαλκίδευση των ηχητικών του ΟΣΕ.
Τι περιγράφει το υπόμνημα των συγγενών

Από την αρχή κιόλας του υπομνήματος στιγματίζεται η «σπουδή» του ειδικού εφέτη Μπακαΐμη για την άρον-άρον περάτωση της ανάκρισης, παρακάμπτοντας τις τεκμηριωμένες ενστάσεις για το ημιτελές έργο της ανακριτικής διαδικασίας. Το τελευταίο, όπως αναλύεται παρακάτω, αφορά από την παραγκώνιση του πορίσματος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ και την πλημμελή διαχείριση σημαντικών ευρημάτων, όπως οι εκθέσεις του Γενικού Χημείου του Κράτους, μέχρι τη μη κλήση για εξέταση κομβικών μαρτύρων, τη μη άσκηση διώξεων σε βαθμό κακουργήματος κατά των στελεχών της Hellenic Train ή την παντελή απουσία διώξεων κατά των εκπροσώπων των ανάδοχων εταιρειών της σύμβασης 717, κατά των γενικών γραμματέων, όπως και γενικών διευθυντών του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, και κατά του Π. Τερεζάκη.
Α. Ελλιπής διερεύνηση των χημικών δειγμάτων

Στις 29.8.2025, όταν και περατώνεται η ανάκριση, το Γενικό Χημείο του Κράτους (ΓΧΚ) αποστέλλει 28 συνολικά εκθέσεις εξέτασης δειγμάτων στον εφέτη ανακριτή Λάρισας (επρόκειτο για την τέταρτη χρονικά αποστολή εκθέσεων από το ΓΧΚ). Τα δείγματα είχαν ληφθεί από σημεία των συντριμμιών του δυστυχήματος στο Κουλούρι από τους ορισθέντες ανακριτικούς υπαλλήλους της ΔΑΕΕ του Πυροσβεστικού Σώματος. Αντί, λοιπόν, να αναμένει ο ανακριτής να δοθούν οι ανωτέρω δειγματοληψίες στη ΔΑΕΕ ώστε να εκδώσει ολοκληρωμένο πόρισμα, επέλεξε να παραλάβει την από 24.8.2025 έκθεση αυτοψίας δίχως πόρισμα, παρότι μάλιστα σε 12 από τα παραπάνω δείγματα έχουν βρεθεί ξυλόλιο και άλλοι διαλύτες, και μάλιστα σε σημεία «ιδιαίτερου ενδιαφέροντος», όπως στο πιλοτήριο β΄ ηλεκτράμαξας εμπορικής, σε βαγόνι κυλικείου και στην α΄ φορτάμαξα...
Β. Εκκρεμή αιτήματα των οικογενειών

1. Η πυρασφάλεια των καθισμάτων των βαγονιών

Οι οικογένειες κατέθεσαν αιτήματα δειγματοληψίας καθισμάτων για να εξεταστούν για την πυρασφάλειά τους. Πρόκειται για τα δείγματα που στάλθηκαν στο εξειδικευμένο και πιστοποιημένο εργαστήριο Rail System Testing GmbH της Γερμανίας ώστε να αξιολογηθεί η πυρανθεκτικότητα των υλικών κατασκευής των καθισμάτων των βαγονιών της επιβατικής αμαξοστοιχίας. «Όπως διαπιστώνεται, τα αποτελέσματα των μετρήσεων είναι σοκαριστικά και αναδεικνύουν την ακαταλληλότητα των υλικών των καθισμάτων […] που ενώ έπρεπε να πληρούν τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές πυραντόχου, αυτά είναι 4 φορές υποδεέστερα των ελάχιστα ανεκτών ορίων». Ο εφέτης ανακριτής, αντί «να αναμείνει την παραλαβή των αποτελεσμάτων του πιστοποιημένου εργαστηριακού ελέγχου, έσπευσε να περατώσει την ανάκριση, δίχως καν να ζητήσει να πληροφορηθεί από τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ την τύχη των εξετάσεων των καθισμάτων».

2. Κατάσχεση καταγραφικού στον εμπορευματικό σταθμό Θεσσαλονίκης

Στο πλαίσιο της ανακριτικής διαδικασίας ο εφέτης ανακριτής προχώρησε στην κατάσχεση καταγραφικών και δίσκων αποθήκευσης πάσης φύσης αρχείων από τον Σ.Σ. Λάρισας, απ’ όπου διήλθε η εμπορική αμαξοστοιχία, όπως και από το κέντρο του ΟΣΕ στην Αθήνα, δίχως ποτέ όμως να ενεργήσει αντίστοιχα για τον εμπορικό Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης, από όπου ξεκίνησε η εμπορική. Με δεδομένη την αναξιοπιστία της εταιρείας σεκιούριτι Interstar και του ΟΣΕ, οι οποίοι, ως γνωστόν, είχαν αποστείλει λάθος δίσκους αποθήκευσης εικόνας από τον επιβατικό, και όχι τον εμπορικό σταθμό Θεσσαλονίκης, οι οικογένειες ζήτησαν να προβεί ακόμη και ο ίδιος ο ανακριτής σε επιτόπια αυτοψία και κατάσχεση των καταγραφικών εικόνας και ήχου (VHF, σταθερής τηλεφωνίας και GSM-R). Ο ανακριτής ουδέποτε απάντησε στο αίτημα.

3. Εξέταση των εναλλακτών των ηλεκτρομηχανών

Με βάση την κατάληξη του ανακριτή ότι η πυρόσφαιρα προκλήθηκε από εκνέφωμα - αερόλυμα ελαίων σιλικόνης λόγω «βίαιης καταστροφής - συμπίεσης - παραμόρφωσης των σωληνώσεων και των εναλλακτών θερμότητας του κυκλώματος ψύξης του μετασχηματιστή», οι συγγενείς ζήτησαν τη διενέργεια σχετικής πραγματογνωμοσύνης, που εκκρεμεί, στα συντρίμμια των ηλεκτρομηχανών στο Κουλούρι με τα ακόλουθα ζητούμενα: «Να εντοπιστούν οι διαρρηγμένοι εναλλάκτες και να αξιολογηθούν τα μηχανικά τους χαρακτηριστικά, ως προς την πιθανότητα συμπίεσής τους και μείωσης του διαθέσιμου όγκου λόγω της σύγκρουσης […] προκειμένου να αποδειχθεί πέραν πάσης αμφιβολίας ο μηχανισμός πρόκλησης της πυρόσφαιρας». Να σημειώσουμε ότι από τις φωτογραφίες στη δικογραφία προκύπτει ότι οι εναλλάκτες είναι ακέραιοι και ατόφιοι.

4. Παράλειψη κλήτευσης και εξέτασης επιζησάντων

Ενώ οι οικογένειες ζήτησαν να κληθούν να καταθέσουν ως μάρτυρες οι επιβάτες που επιβίωσαν, μόλις 26 εξ αυτών έχουν καταθέσει, η πλειονότητα των οποίων προσήλθε αυτόκλητα, ενώ εκκρεμούν η κλήση και η εξέταση 46 επιβατών σοβαρά τραυματισμένων. Η παράλειψη κλήτευσης και εξέτασης των επιζησάντων προκειμένου να διερευνηθούν οι ακριβείς συνθήκες της σύγκρουσης και οι μηχανισμοί θανάτων και τραυματισμών συνιστά κατάφωρη απαξίωση κρίσιμου αποδεικτικού υλικού.

5. Μη ταυτοποιημένα οστά

Ως γνωστόν, δέκα μήνες μετά τη σύγκρουση διενεργήθηκε έρευνα στην οποία ανακαλύφθηκαν οστά των νεκρών επιβατών. Ωστόσο, κατά την ταυτοποίηση δεν έγινε δειγματοληψία από όλα τα οστά, καθώς επιλέχθηκαν με βάση την οπτική παρατήρηση εκείνα τα οστάρια που έφεραν σχετικά μικρότερη καύση. Επιλογή που είναι λανθασμένη μεθοδολογικά και θεωρητικά.

6. Μη παράδοση πιστών αντιγράφων ψηφιακών αρχείων

Δεν ικανοποιήθηκε το αίτημα για τη χορήγηση από τη Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών πιστών ψηφιακών αντιγράφων αποδεικτικών υλικών, διότι η ανάκριση περατώθηκε πριν τα πάρουν στα χέρια τους οι συγγενείς για να τα εξετάσουν.
Γ. Παράλειψη κλήσης του καθηγητή ΑΠΘ Αθ. Κωνσταντόπουλου


Η τεχνική έκθεση του καθηγητή Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ Αθ. Κωνσταντόπουλου που εμπεριέχεται στο πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ απέκλεισε ως αιτία πρόκλησης της πυρόσφαιρας τα έλαια σιλικόνης. Αντί, λοιπόν, ο ανακριτής να καλέσει και να ζητήσει περαιτέρω εξηγήσεις από τον κ. Κωνσταντόπουλο για το πώς κατέληξε στο συγκεκριμένο συμπέρασμα -όπως έπραξε με τον αυτοβούλως εμφανισθέντα μάρτυρα συνταξιούχο ηλεκτρολόγο-μηχανικό Κ. Πασπαλά, ο οποίος την απέδωσε σε σταγονίδια ελαίων σιλικόνης-, δεν τον κάλεσε ποτέ και «εμφανώς απέρριψε εκ προοιμίου την επιστημονική άποψη Κωνσταντόπουλου, δίχως ο ίδιος ο ανακριτής να έχει τεχνικές γνώσεις».
Δ. Μη ασκηθείσες ποινικές διώξεις

1. Σε εκπροσώπους της Hellenic Train

Παρά το αίτημα αναβάθμισης της ποινικής κατηγορίας σε βάρος των εκπροσώπων της ιταλικής εταιρείας Maurizio Capotorto και Luigi Bussoletti, τις σχετικές προσφυγές και τη μήνυση των συγγενών, δεν έχουν ασκηθεί μέχρι σήμερα διώξεις σε βαθμό κακουργήματος στους παραπάνω για διατάραξη ασφάλειας συγκοινωνιών, άρθρο 291 Π.Κ., έκθεση και έκρηξη, όπως ζητούν οι οικογένειες. 

Σύμφωνα με το υπόμνημα, οι δικαστικές Αρχές προσπέρασαν το πόρισμα του καθ’ ύλην αρμόδιου οργανισμού ΕΟΔΑΣΑΑΜ που «ξεκάθαρα δεν απέδιδε τα αίτια της πυρόσφαιρας σε έλαια σιλικόνης των μετασχηματιστών, αλλά σε άλλες ουσίες που δεν έπρεπε να υπάρχουν σε καμία εκ των δύο αμαξοστοιχιών». 

Επιπλέον, «τα αποτελέσματα τόσο του ΓΧΚ όσο και του γερμανικού δικαστηρίου για τα καθίσματα αναδεικνύουν για ακόμη μια φορά τις τεράστιες ποινικές ευθύνες των εκπροσώπων της Hellenic Train σε σχέση με τη διατάραξη της ασφάλειας της συγκοινωνίας από μεταφορά υλών, που προκάλεσαν την πυρόσφαιρα και τον θάνατο επιβατών, και από τη χρήση παντελώς ακατάλληλων καθισμάτων σε βαγόνια επιβαταμαξών».

2. Σε διευθυντές της Διεύθυνσης Δ14 του υπουργείου Μεταφορών

Παρά τις σοβαρές ενδείξεις ποινικών ευθυνών σε βάρος δύο τουλάχιστον διευθυντικών στελεχών της Διεύθυνσης Δ14 του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών που εποπτεύει τις υποδομές του σιδηρόδρομου, «η Ανάκριση πρακτικώς δεν έπραξε τίποτα επί τούτου» (παραπέμπονται μόνο τα στελέχη της Διεύθυνσης Δ33). Κι αυτό παρότι «καθ’ ύλην αρμόδια Διεύθυνση του υπουργείου είναι η Δ14, στελέχη της οποίας όχι μόνο δεν κλήθηκαν να απολογηθούν, αλλά ούτε καν κλήθηκαν ως μάρτυρες να καταθέσουν από τον κ. Ανακριτή».

3. Σε γενικό διευθυντή της ΡΑΣ

Παρόλο που η ΡΑΣ, σύμφωνα με το υπόμνημα, φέρει μεγάλο μερίδιο ευθύνης στη συντέλεση του δυστυχήματος, εντούτοις «περιορίστηκε η Εισαγγελία Εφετών στην άσκηση ποινικής δίωξης μόνο στην Πρόεδρο αυτής κ. Τσιαπαρίκου, ενώ αντιθέτως δεν ασκήθηκε τέτοια και ούτε κλήθηκε να καταθέσει ο κ. Γεώργιος Μουτεβέλης, Γενικός Διευθυντής της ΡΑΣ, που είχε κληθεί και στην Εξεταστική Επιτροπή στη Βουλή».

4. Σε προϊσταμένους κυκλοφορίας του ΟΣΕ

Οπως αναφέρεται, παρότι οι προϊστάμενοι κυκλοφορίας στον Σ.Σ. Λάρισας που υπέγραψαν την απόφαση προκειμένου να λειτουργεί ο σταθμός με έναν μόνο σταθμάρχη είναι τρεις, έχει ασκηθεί ποινική δίωξη μόνο στον έναν εξ αυτών, ενώ οι άλλοι δύο δεν έχουν κληθεί καν ως μάρτυρες.

5. Κατά εκπροσώπων ανάδοχων εταιρειών σύμβασης 717

Η ανάκριση «ουδόλως ασχολήθηκε με τους ελεγχόμενους-υπόχρεους να ολοκληρώσουν την επίμαχη σύμβαση 717 (η κοινοπραξία ΤΟΜΗ ΑΒΕΤΕ-ALSTOM), οι οποίοι κατόρθωσαν παρανόμως να πετύχουν την αλλαγή του φυσικού αντικειμένου της σύμβασης με σημαντικό οικονομικό όφελος για τους ίδιους» (σ.σ.: οι εκπρόσωποι των δύο εταιρειών κατηγορούνται μόνο στο πλαίσιο της δικογραφίας για ζημιά σε βάρος της Ε.Ε. και του Ελληνικού Δημοσίου που έχει συντάξει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία). Σύμφωνα με τις οικογένειες, «έπρεπε να ασκηθούν ποινικές διώξεις τουλάχιστον παρόμοιες με τις ήδη ασκηθείσες στα στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ» (σ.σ.: κατηγορούνται για διατάραξη ασφάλειας σιδηρόδρομου και φυσικά, στο πλαίσιο της δικογραφίας, για οικονομική ζημιά της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας).

6. Μη άσκηση δίωξης στον Παναγιώτη Τερεζάκη

Ο Π. Τερεζάκης «απολύτως εσφαλμένα, ουδέποτε μπήκε στο κάδρο των ευθυνών, αν και ήταν επιφορτισμένος με τη διαχείριση τεχνικών θεμάτων υποδομής, σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης του ΟΣΕ, ως σύμβουλος ασφαλείας του ΟΣΕ» από το 2022.

7. Σε γενικούς γραμματείς του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών

«Ομοίως, έχουν προκύψει στοιχεία και σοβαρότερες ενδείξεις εις βάρος των γενικών γραμματέων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, και ειδικότερα των γραμματέων Υποδομών». Άλλωστε, έχουν ανακύψει ξεκάθαρες ευθύνες «και από τις καταθέσεις των διευθυντών της Διεύθυνσης Δ33 του Υπουργείου, κ.κ. Δεμερτζή και Πατσιαβού, οι οποίες υποδεικνύουν την ευθύνη τους για τη μη υλοποίηση των απαραίτητων έργων εγκατάστασης και θέσης σε λειτουργία των αναγκαίων συστημάτων ασφαλείας. Ως εκ τούτου, θα έπρεπε σαφώς να τους είχαν ήδη ασκηθεί ποινικές διώξεις, τουλάχιστον από τις αρχές Απριλίου 2025, από τον Εφέτη Ανακριτή».
Ε. Μη περαιωθείσες ανακριτικές ενέργειες

Σύμφωνα, επίσης, με το υπόμνημα, εκκρεμεί η ολοκλήρωση βασικών ανακριτικών παραγγελιών. Μεταξύ άλλων για: την απομαγνητοφώνηση 252 νέων αρχείων ήχου του ΟΣΕ που εντοπίστηκαν, την κατάσχεση όλων των αρχείων ήχου-εικόνας, και συγκεκριμένα και των 17 σκληρών δίσκων που έχουν καταγράψει τη διέλευση της εμπορικής αμαξοστοιχίας. 

Επιπλέον, σύμφωνα με τις οικογένειες, έχει παραλειφθεί η διενέργεια έρευνας των ύποπτων ευρημάτων που εντόπισε η ομάδα Anubis στα υλικά του δυστυχήματος που μεταφέρθηκαν στη θέση Πηγάδια Ευαγγελισμού Τεμπών Λάρισας. Στο υπόμνημα υπογραμμίζεται, τέλος, η έλλειψη χαρτογράφησης της θέσης εύρεσης των σορών που ταυτοποιήθηκαν.
ΣΤ. Αναβάθμιση της διατάραξης συγκοινωνιών σε ανθρωποκτονία με πρόθεση

Από το σύνολο του αποδεικτικού υλικού της ανακριτικής δικογραφίας, σύμφωνα με τις οικογένειες των θυμάτων, προκύπτουν επαρκείς ενδείξεις ενοχής για την αναβάθμιση της κατηγορίας από διατάραξη της ασφάλειας των συγκοινωνιών με συνέπεια τον θάνατο περισσότερων και μεγάλου αριθμού προσώπων σε ανθρωποκτονία με πρόθεση, σε ήρεμη ψυχική κατάσταση, με ενέργειες και διά παραλείψεως, κατ’ εξακολούθηση (άρθρο 299 παρ. 1 Π.Κ.).

Διαβάστε τα σχετικά αποσπάσματα: