Γάζα: Πέντε καίρια ερωτήματα για το σχέδιο Τραμπ– Γιατί οι Παλαιστίνιοι κρατούν αμυντική στάση

Οι ηγέτες της Μέσης Ανατολής και της Ευρώπης εξέφρασαν συγκρατημένο αισιοδοξία για το σχέδιο του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο στη Γάζα αρκετοί το χαρακτηρίζουν ως «μη ρεαλιστικό».

Το σχέδιο, που παρουσιάστηκε από τον Τραμπ και τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, τη Δευτέρα, προβλέπει άμεση κατάπαυση του πυρός, ανταλλαγή ομήρων που κρατούνται από τη Χαμάς με Παλαιστίνιους κρατούμενους που κρατούνται από το Ισραήλ, σταδιακή αποχώρηση του Ισραήλ από τη Γάζα, αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς και μεταβατική κυβέρνηση υπό την ηγεσία ενός διεθνούς οργανισμού.

Παρά τους διθυράμβους από την Ευρώπη αλλά και την πλειοψηφία του αραβικού κόσμου, προκύπτουν ορισμένα εύλογα ερωτήματα, τα οποία διατυπώνει το Al Jazeera.

Πώς θα κυβερνηθεί η Γάζα;

Η πρόταση προβλέπει μια «προσωρινή μεταβατική διακυβέρνηση από μια τεχνοκρατική, απολιτική παλαιστινιακή επιτροπή» που θα εποπτεύει τις υποθέσεις του εδάφους. Ωστόσο, δεν περιγράφει λεπτομερώς πώς θα συγκροτηθεί η επιτροπή ή ποιος θα επιλέξει τα μέλη της.

Επιπλέον, το σχέδιο αναφέρει ότι ο Τραμπ και ο Τόνι Μπλερ, πρώην πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, θα ηγηθούν ενός «συμβουλίου ειρήνης» που θα εποπτεύει την επιτροπή διακυβέρνησης. 

Ωστόσο, ο οδικός χάρτης δεν εξηγεί τη φύση της σχέσης μεταξύ αυτού του συμβουλίου και της παλαιστινιακής επιτροπής, ούτε σε ποιο επίπεδο θα λαμβάνονται οι καθημερινές αποφάσεις.

Θα συμμετάσχει η Παλαιστινιακή Αρχή;

Το σχέδιο του Τραμπ αναφέρει ότι οι μεταβατικές αρχές θα αναλάβουν τον έλεγχο της Γάζας έως ότου «η Παλαιστινιακή Αρχή (ΠΑ) ολοκληρώσει το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων» και «μπορεί να αναλάβει με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα τον έλεγχο της Γάζας». Ωστόσο, παραμένει ασαφές ποιος θα πιστοποιήσει ότι η ΠΑ είναι έτοιμη να αναλάβει τον έλεγχο της Γάζας ή ποια κριτήρια πρέπει να πληροί η ΠΑ για να αναλάβει τη διακυβέρνηση του εδάφους.

Δεν υπάρχουν χρονοδιαγράμματα, μόνο μια αόριστη δήλωση.

Η πρόταση αντιμετωπίζει επιπλέον τη Γάζα ως ανεξάρτητη οντότητα, όχι ως μέρος της Παλαιστίνης, που πρέπει να ενοποιηθεί με το υπόλοιπο κατεχόμενο παλαιστινιακό έδαφος.

Ο Νετανιάχου, εν τω μεταξύ, ο οποίος δήλωσε ότι συμφωνεί με την πρόταση, έχει σχεδόν αποκλείσει την επιστροφή της Παλαιστινιακής Αρχής στη Γάζα.

«Η Γάζα δεν θα διοικείται ούτε από τη Χαμάς, ούτε από την Παλαιστινιακή Αρχή», δήλωσε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, στέκοντας δίπλα στον Τραμπ.

Πώς θα συγκροτηθεί η διεθνής δύναμη;

Το σχέδιο προβλέπει ότι η ασφάλεια στη Γάζα θα διασφαλιστεί από «μια προσωρινή Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης», αλλά από πού θα προέλθει αυτή η δύναμη και ποια θα είναι η αποστολή της;

Δεν είναι σαφές ποιες χώρες είναι διατεθειμένες να στείλουν στρατεύματα στη Γάζα, ούτε ποιες θα γίνουν αποδεκτές στο πλαίσιο του σχεδίου.

Η πρόταση επίσης δεν διευκρινίζει τις ευθύνες και τους κανόνες εμπλοκής των υποψήφιων ειρηνευτικών δυνάμεων.

Θα ενεργούν ως στρατός, αστυνομική δύναμη ή δύναμη παρατηρητών; Θα τους ανατεθεί η αποστολή να αντιμετωπίσουν τη Χαμάς; Θα είναι σε θέση να πολεμήσουν τα ισραηλινά στρατεύματα για να προστατεύσουν τους Παλαιστινίους;

Πότε θα αποσυρθεί το Ισραήλ;

Η πρόταση αναφέρει ότι το Ισραήλ θα αποσυρθεί από τη Γάζα «με βάση πρότυπα, ορόσημα και χρονοδιαγράμματα που συνδέονται με την αποστρατιωτικοποίηση».

Και πάλι, η διάταξη δεν καθορίζει χρονοδιάγραμμα για την αποχώρηση του Ισραήλ ούτε σαφή πρότυπα για το πώς και πότε θα συμβεί αυτό.

Επιπλέον, αναφέρει ότι το Ισραήλ θα διατηρήσει μια «ζώνη ασφαλείας» στη Γάζα έως ότου το έδαφος «είναι επαρκώς ασφαλές από οποιαδήποτε αναζωπυρωμένη τρομοκρατική απειλή».

Ωστόσο, δεν αναφέρεται ποιος θα αποφασίσει τελικά πότε πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις.

Είναι η παλαιστινιακή κρατική υπόσταση στα σχέδια;

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου που έδωσε τη Δευτέρα, ο Τραμπ δήλωσε ότι αρκετοί σύμμαχοι «αναγνώρισαν ανόητα το παλαιστινιακό κράτος… αλλά νομίζω ότι το έκαναν επειδή έχουν κουραστεί πολύ από την κατάσταση».

Η πρόταση κάνει αναφορά στην προοπτική της παλαιστινιακής κρατικής υπόστασης πίσω από ένα παχύ πέπλο ασαφειών, όρων και προϋποθέσεων.

«Καθώς προχωρά η ανασυγκρότηση της Γάζας και όταν το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Παλαιστινιακής Αρχής (ΠΑ) εφαρμοστεί πιστά, οι συνθήκες μπορεί τελικά να είναι κατάλληλες για μια αξιόπιστη πορεία προς την αυτοδιάθεση και την κρατική υπόσταση των Παλαιστινίων, την οποία αναγνωρίζουμε ως φιλοδοξία του παλαιστινιακού λαού», αναφέρει.

Έτσι, η ανάπτυξη της Γάζας και οι «μεταρρυθμίσεις» της ΠΑ τίθενται ως προϋποθέσεις. Και ακόμη και τότε, οι συζητήσεις για ένα παλαιστινιακό κράτος «ενδέχεται» να πραγματοποιηθούν. Δεν είναι εγγυημένες.

Επιπλέον, η πρόταση δεν αναγνωρίζει το δικαίωμα των Παλαιστινίων στην κρατική υπόσταση. Αντίθετα, αναγνωρίζει την κρατική υπόσταση ως κάτι που επιδιώκουν οι Παλαιστίνιοι.

Οι πρώτες αντιδράσεις 

«Είναι σαφές ότι αυτό το σχέδιο είναι μη ρεαλιστικό», δήλωσε ο Ιμπραήμ Τζούντεχ στο πρακτορείο ειδήσεων AFP από τη νότια Γάζα, προσθέτοντας ότι «έχει συνταχθεί με όρους που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ γνωρίζουν ότι η Χαμάς δεν θα αποδεχτεί ποτέ. Για εμάς, αυτό σημαίνει ότι ο πόλεμος και τα δεινά θα συνεχιστούν».

Ο Μάζεν Νασάρ ήταν εξίσου απαισιόδοξος, λέγοντας ότι «πρόκειται για χειραγώγηση. Τι σημαίνει να παραδώσουμε όλους τους κρατούμενους χωρίς επίσημες εγγυήσεις για τον τερματισμό του πολέμου; 

Η Χαμάς μας έχει χάσει και μας έχει πνίξει στην πλημμύρα που η ίδια δημιούργησε», είπε στον Guardian.

Η παρουσία του πρώην πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου Τόνι Μπλερ στο «Συμβούλιο Ειρήνης» προκάλεσε την έκπληξη πολλών, με τον Μουσταφά Μπαργκούτι, γενικό γραμματέα της Παλαιστινιακής Εθνικής Πρωτοβουλίας, να δηλώνει: «Έχουμε ήδη υποστεί τη βρετανική αποικιοκρατία».

«Έχει αρνητική φήμη εδώ. Αν αναφέρεις τον Τόνι Μπλερ, το πρώτο πράγμα που λένε οι άνθρωποι είναι ο πόλεμος στο Ιράκ», δήλωσε στην Washington Post.

Ο Μοχάμεντ αλ-Μπελτάτζι, ένας 47χρονος από την πόλη της Γάζας, συνόψισε την άποψή του για τις διαπραγματεύσεις: «Όπως πάντα, το Ισραήλ συμφωνεί και η Χαμάς αρνείται – ή το αντίστροφο. Είναι όλα ένα παιχνίδι και εμείς, ο λαός, είμαστε αυτοί που πληρώνουμε το τίμημα».