Πόλεμος στην Ουκρανία: Δεύτερη μέρα συνομιλιών για Ρωσία, Ουκρανία και ΗΠΑ στο Άμπου Ντάμπι– Στο επίκεντρο το εδαφικό

Σε δεύτερη ημέρα εισήλθαν σήμερα στο Άμπου Ντάμπι οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε Ρώσους, Ουκρανούς και Αμερικανούς αξιωματούχους, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, χωρίς ωστόσο να καταγράφονται συγκλίσεις στο κρίσιμο ζήτημα του εδαφικού.

«Παραγωγικές» χαρακτήρισε τις συνομιλίες η αμερικανική πλευρά, την ώρα που ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι κρατά πιο μετριοπαθή στάση, λέγοντας πως είναι νωρίς για συμπεράσματα.

Από ρωσικής πλευράς, ο Γιούρι Ουσάκοφ, στενός συνεργάτης του Βλαντιμίρ Πούτιν, επανέλαβε ότι δεν μπορεί να υπάρξει διαρκής ειρήνη χωρίς προηγούμενη διευθέτηση των εδαφικών διαφορών: «Μέχρι να επιτευχθεί αυτό, η Ρωσία θα συνεχίσει να επιδιώκει με συνέπεια τους στόχους της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης», υπογράμμισε.

Οι κατεχόμενες περιοχές παραμένουν «μήλον της έριδος», με τη Μόσχα να ζητά από το Κίεβο να παραδώσει το 25% της περιφέρειας του Ντόνετσκ που εξακολουθεί να ελέγχει η Ουκρανία. 

Όπως μεταδίδει το ρωσικό πρακτορείο TASS, στην πρώτη ημέρα των διαβουλεύσεων εξετάστηκε και η δημιουργία ζωνών ασφαλείας με διάφορους μηχανισμούς ελέγχου, ενώ, όπως φαίνεται, οι διαπραγματευτικές ομάδες συμφώνησαν να συνεχίσουν τις συνομιλίες και την Κυριακή.

Η τριμερής στο Άμπου Ντάμπι είναι η πρώτη συνάντηση τέτοιου τύπου, από την έναρξη του πολέμου πριν από τέσσερα χρόνια, και έπεται της πρόσφατης συνάντησης του Βλαντιμίρ Πούτιν με τους Στίβεν Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, στη Μόσχα.
Γιατί ο Πούτιν θέλει απεγνωσμένα το Ντονμπάς;

Και οι τρεις πλευρές φαίνεται να έχουν καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα: Μόνο ένα ζήτημα απομένει να επιλυθεί για κατάπαυση τους πυρός: Το εδαφικό!

Μιλάμε δηλαδή για την ανατολική ουκρανική περιοχή, γνωστή ως Ντονμπάς που επιθυμεί διακαώς ο Πούτιν. 

Για να συμφωνήσει στο οτιδήποτε, απαιτεί τα ουκρανικά στρατεύματα να αποχωρήσουν από εκεί. 

Ο Ζελένσκι από την άλλη φαίνεται να το συζητάει, μετά την πρόταση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ: «Πάρε $800 δισ. και εγγυήσεις ασφαλείας και δώσε το Ντονμπάς»!
Τι είναι η περιοχή του Ντονμπάς

Γνωστές ως Ντονμπάς είναι οι δύο πλούσιες σε άνθρακα ανατολικές ουκρανικές περιοχές του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ που ήταν κάποτε η βιομηχανική καρδιά της Ουκρανίας.

Ως μια ισχυρή χαλυβουργική μονάδα, η περιοχή συνδέεται άρτια με τη Θάλασσα του Αζόφ μέσω ποταμών και τεχνητών καναλιών. Είναι επίσης γνωστή για το εύφορο γεωργικό της έδαφος και τα πλούσια κοιτάσματα ορυκτών.



Γιατί το θέλει απεγνωσμένα ο Πούτιν;

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δεν πιστεύει ότι η Ουκρανία έχει το δικαίωμα να υπάρχει ως ανεξάρτητη χώρα, απορρίπτοντας την κυριαρχία που απέκτησε το 1991 μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Έχει ισχυριστεί ότι η Ουκρανία και οι Ουκρανοί αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης «ιστορικής Ρωσίας» και έχει επανειλημμένα – χωρίς κανένα στοιχείο – κατηγορήσει το Κίεβο ότι διέπραξε «γενοκτονία» εναντίον των ρωσόφωνων στην Ουκρανία.

Ιστορικά, το Ντονμπάς ήταν το πιο «ρωσικό» τμήμα της Ουκρανίας, με σημαντικό ρωσόφωνο πληθυσμό να ζει εκεί. Εκεί, στο Ντονμπάς μάλιστα, ξεκίνησε η αποστολή του Πούτιν να αποσταθεροποιήσει και να κατακτήσει την Ουκρανία το 2014.
Πώς ξεκίνησε η σύγκρουση;

Το 2014, η Ρωσία προσάρτησε παράνομα τη νότια ουκρανική χερσόνησο της Κριμαίας, μετά από μια μυστική στρατιωτική επιχείρηση με επικεφαλής άρτια εκπαιδευμένους Ρώσους στρατιώτες που δεν φορούσαν κανένα διακριτικό.

Ταυτόχρονα, η Ρωσία άρχισε να υποστηρίζει και να προμηθεύει φιλορώσους αυτονομιστές στο Ντονμπάς, σύμφωνα με το CNN, βοηθώντας τους να καταλάβουν τον έλεγχο τμημάτων του Λουχάνσκ και του Ντόνετσκ, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειακών πρωτευουσών τους, από έναν τότε κακώς προετοιμασμένο και κακώς κινητοποιημένο ουκρανικό στρατό.

Η Ρωσία υποστηρίζει εδώ και καιρό ότι δεν είχε στρατιώτες, αλλά αξιωματούχοι των Ηνωμένων Πολιτειών, του ΝΑΤΟ και της Ουκρανίας λένε ότι η ρωσική κυβέρνηση προμήθευσε τους αυτονομιστές, τους παρείχε συμβουλευτική υποστήριξη και πληροφορίες και ενσωμάτωσε τους δικούς της αξιωματικούς στις τάξεις τους.

Σε ένα ιδιαίτερα φρικτό περιστατικό, οι αυτονομιστές χρησιμοποίησαν έναν πύραυλο εδάφους-αέρος Buk, που παρείχε η Ρωσία, της σοβιετικής εποχής, για να καταρρίψουν μια πολιτική πτήση MH17 , σκοτώνοντας 298 άτομα. Η Μόσχα έχει επανειλημμένα αρνηθεί την ευθύνη, αλλά ένα ολλανδικό δικαστήριο έκρινε δύο Ρώσους και έναν Ουκρανό αυτονομιστή ένοχους για μαζική δολοφονία για τη συμμετοχή τους στην καταστροφή της πτήσης MH17.

Για σχεδόν οκτώ χρόνια, ένας πόλεμος χαμηλής έντασης σιγόβραζε κατά μήκος των πρώτων γραμμών στο Ντονμπάς, στοιχίζοντας τη ζωή σε περίπου 14.000 ανθρώπους, σύμφωνα με ουκρανικά στοιχεία.

Στη συνέχεια, τον Φεβρουάριο του 2022, ο Πούτιν ανακοίνωσε ότι η Ρωσία θα αναγνώριζε την λεγόμενη Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονέτσκ (DPR) και τη Λαϊκή Δημοκρατία του Λουγκάνσκ (LPR) ως ανεξάρτητα κράτη.

Τρεις ημέρες αργότερα, εξαπέλυσε μια ολοκληρωτική εισβολή στην Ουκρανία.

Πώς προσπάθησε η Ρωσία να καταλάβει το Ντονμπάς;

Ο Πούτιν έχει περάσει σχεδόν 12 χρόνια προσπαθώντας να πάρει τον έλεγχο του Ντονμπάς με στρατιωτικά μέσα, ωστόσο ενώ ο ρωσικός στρατός υπερτερεί σε μεγάλο βαθμό σε εξοπλισμό και οπλισμό των Ουκρανών, η Μόσχα μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να καταλάβει ολόκληρη την περιοχή. 

Ενώ τα ρωσικά στρατεύματα ελέγχουν σχεδόν ολόκληρη την περιοχή του Λουχάνσκ, έχουν καταφέρει να καταλάβουν μόνο το 70% του Ντονέτσκ, παρά το γεγονός ότι έχουν διαθέσει τεράστιους πόρους στη μάχη.

Η Ρωσία είναι αποφασισμένη να παραδώσει την Ουκρανία στο υπόλοιπο τμήμα του Ντονέτσκ. Περίπου τα δύο τρίτα αυτής της γης ελέγχονται από την Ουκρανία, ενώ το ένα τρίτο είναι μια ουδέτερη ζώνη όπου οι μάχες συνεχίζονται.

Ο Πούτιν και οι βοηθοί του έχουν επανειλημμένα απειλήσει να καταλάβουν την περιοχή με τη βία εάν το Κίεβο δεν την παραδώσει. Ωστόσο, η πρόοδος κατά μήκος της πρώτης γραμμής ήταν πολύ αργή και δαπανηρή. 

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι περίπου 20.000 έως 25.000 Ρώσοι στρατιώτες σκοτώνονται κάθε μήνα. Η Ρωσία δεν αποκαλύπτει τα στοιχεία για τις απώλειές της.

Το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου, ένα παρατηρητήριο συγκρούσεων με έδρα τις ΗΠΑ, εκτιμά ότι με τον τρέχοντα ρυθμό αύξησης, η Ρωσία θα χρειαστεί άλλον ένα ενάμιση χρόνο για να καταλάβει τα υπόλοιπα τμήματα του Ντονμπάς που βρίσκονται υπό τον έλεγχο του Κιέβου.

Τι θα σήμαινε για την Ουκρανία η απώλεια του Ντονμπάς;

Ο Ζελένσκι έχει επανειλημμένα τονίσει ότι οι μόνιμες εδαφικές παραχωρήσεις δεν είναι διαπραγματεύσιμες. Ακόμα κι αν οι Ουκρανοί ψήφιζαν υπέρ της παραίτησης από τη γη τους -κάτι που είναι απίθανο να κάνουν, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις- η συμφωνία θα εξακολουθούσε να είναι παράνομη βάσει του διεθνούς δικαίου, το οποίο απαγορεύει τη χρήση βίας για την κατάκτηση εδάφους άλλου κράτους.

Αντ’ αυτού, το Κίεβο, με την υποστήριξη των Ευρωπαίων, έχει δηλώσει ότι θα ήταν πρόθυμο να αναγνωρίσει την τρέχουσα πραγματικότητα στο πεδίο σε μια πιθανή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, προκειμένου να σταματήσουν οι δολοφονίες.

Αυτό πιθανότατα θα σήμαινε το πάγωμα της σύγκρουσης κατά μήκος των υφιστάμενων μετώπων και ουσιαστικά την εγκατάλειψη της προσπάθειας ανάκτησης των εδαφών της όσο ισχύει η κατάπαυση του πυρός, ωστόσο η απώλεια του υπόλοιπου Ντονμπάς θα καθιστούσε επίσης την Ουκρανία πολύ πιο ευάλωτη σε οποιαδήποτε μελλοντική ρωσική επιθετικότητα. Η περιοχή περιλαμβάνει τη «ζώνη-φρούριο» των βιομηχανικών πόλεων, των σιδηροδρόμων και των δρόμων που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της άμυνας της Ουκρανίας και τροφοδοτούν την πρώτη γραμμή.

Το Κίεβο έχει αφιερώσει χρόνια στην οχύρωση αυτής της περιοχής και η απώλειά της θα άφηνε την υπόλοιπη ανατολική Ουκρανία ορθάνοιχτη.
Τι έχει προταθεί;

Λεπτομέρειες της τελευταίας πρότασης δεν έχουν δημοσιοποιηθεί, με τον Ζελένσκι να λέει ότι η συνάντηση στο Άμπου Ντάμπι θα μπορούσε να προσφέρει «παραλλαγές».

Ωστόσο, ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε τον Δεκέμβριο ότι μια πρόταση που υπέβαλαν οι ΗΠΑ ήταν η δημιουργία μιας «ελεύθερης οικονομικής ζώνης» στα τμήματα της περιοχής Ντονμπάς που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Ουκρανίας. Είπε ότι η πρόταση προβλέπει την αποχώρηση της Ουκρανίας από αυτές τις περιοχές με αντάλλαγμα εγγυήσεις ασφαλείας.

Politico: Σχέδιο ΕΕ - ΗΠΑ ύψους 800 δισ. ευρώ για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας

Οι ΗΠΑ και η ΕΕ ελπίζουν να προσελκύσουν πόρους 800 δισεκατομμυρίων δολαρίων από δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας μόλις τερματιστεί η πλήρης εισβολή της Ρωσίας, σύμφωνα με έγγραφο που περιήλθε στην κατοχή του Politico.

Το 18σέλιδο έγγραφο περιγράφει ένα 10ετές σχέδιο για την εγγύηση της ανάκαμψης της Ουκρανίας με μια ταχεία πορεία προς την ένταξη στην ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαβίβασε τα σχέδια στις πρωτεύουσες της ΕΕ πριν από τη σύνοδο κορυφής των ηγετών την Πέμπτη το βράδυ, όπου συζητήθηκε το έγγραφο, με ημερομηνία 22 Ιανουαρίου, σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους της ΕΕ και διπλωμάτες που ζήτησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους για να μιλήσουν για το θέμα.

Ενώ οι Βρυξέλλες και η Ουάσιγκτον ετοιμάζουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση και προωθούν την Ουκρανία ως μελλοντικό μέλος της ΕΕ και επενδυτικό προορισμό, η στρατηγική εξαρτάται από μια εκεχειρία που παραμένει αβέβαιη — αφήνοντας το σχέδιο ευημερίας μετέωρο όσο συνεχίζονται οι μάχες, σχολιάζει το Politico.

Το σχέδιο χρηματοδότησης εκτείνεται έως το 2040 και συνοδεύεται από ένα άμεσο επιχειρησιακό πλάνο 100 ημερών για την εκκίνησή του. Ωστόσο, το σχέδιο ευημερίας θα δυσκολευτεί να προσελκύσει εξωτερικές επενδύσεις εάν η σύγκρουση συνεχιστεί, σύμφωνα με την BlackRock, τη μεγαλύτερη εταιρεία διαχείρισης κεφαλαίων στον κόσμο, η οποία παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες για το σχέδιο ανασυγκρότησης σε εθελοντική βάση.

«Σκεφτείτε το. Αν είστε συνταξιοδοτικό ταμείο, είστε εμπιστευτικός φορέας απέναντι στους πελάτες σας, τους συνταξιούχους σας. Είναι σχεδόν αδύνατο να επενδύσετε σε μια εμπόλεμη ζώνη», δήλωσε την Τετάρτη σε συνέντευξή του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός ο αντιπρόεδρος της BlackRock, Philipp Hildebrand. «Νομίζω ότι πρέπει να γίνει σταδιακά και αυτό θα πάρει κάποιο χρόνο».

Το σχέδιο ευημερίας αποτελεί μέρος ενός σχεδίου ειρήνης 20 σημείων που οι ΗΠΑ προσπαθούν να μεσολαβήσουν μεταξύ του Κιέβου και της Μόσχας. Υποθέτει ρητά ότι οι εγγυήσεις ασφάλειας είναι ήδη σε ισχύ και δεν προορίζεται ως στρατιωτικός οδικός χάρτης, αντ’ αυτού, επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο η Ουκρανία μπορεί να μεταβεί από την επείγουσα βοήθεια προς μία ανεξάρτητη βιώσιμη ευημερία.

Μια τριμερής συνάντηση μεταξύ Ουκρανίας, Ρωσίας και ΗΠΑ θα πραγματοποιηθεί στο Άμπου Ντάμπι την Παρασκευή και το Σάββατο. Οι ΗΠΑ αναμένεται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ανάκαμψη της Ουκρανίας. Αντί να παρουσιάζει την Ουάσιγκτον κυρίως ως δωρητή, το έγγραφο τοποθετεί τις ΗΠΑ ως στρατηγικό οικονομικό εταίρο, επενδυτή και άγκυρα αξιοπιστίας για την ανάκαμψη της Ουκρανίας.

Το έγγραφο προβλέπει ακόμα την άμεση συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών και εμπειρογνώμων επί του πεδίου και υπογραμμίζει τον ρόλο της Αμερικής για την κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων. Ο διευθύνων σύμβουλος της BlackRock, Λάρι Φινκ, συμμετείχε στις ειρηνευτικές συνομιλίες με το Κίεβο μαζί με τον γαμπρό του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και τον ειδικό απεσταλμένο του, Στιβ Γουίτκοφ.

Κατά τα επόμενα 10 χρόνια, η ΕΕ, οι ΗΠΑ και διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας, έχουν δεσμευτεί να δαπανήσουν 500 δισεκατομμύρια δολάρια από δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια, αναφέρει το έγγραφο.

Η Επιτροπή σκοπεύει να δαπανήσει επιπλέον 100 δισεκατομμύρια ευρώ για το Κίεβο μέσω δημοσιονομικής στήριξης και εγγυήσεων επενδύσεων, στο πλαίσιο του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού της Ένωσης από το 2028. Αυτή η χρηματοδότηση αναμένεται να αποδεσμεύσει 207 δισεκατομμύρια ευρώ σε επενδύσεις για την Ουκρανία. Οι ΗΠΑ δεσμεύτηκαν να κινητοποιήσουν κεφάλαια μέσω ενός ειδικού Ταμείου Επενδύσεων για την Ανασυγκρότηση των ΗΠΑ-Ουκρανίας, χωρίς ωστόσο να αναφέρουν συγκεκριμένο ποσό.

Ενώ ο Τραμπ έχει μειώσει την στρατιωτική και ανθρωπιστική υποστήριξη προς την Ουκρανία, έχει δείξει προθυμία να επενδύσει στη χώρα μετά το τέλος του πολέμου. Η Ουάσιγκτον ανέφερε στο έγγραφο ότι θα επενδύσει σε κρίσιμα ορυκτά, υποδομές, ενέργεια και τεχνολογικά έργα στην Ουκρανία.

Ωστόσο, είναι απίθανο να υπάρξει άνθηση των επιχειρήσεων πριν τερματιστεί ο πόλεμος. «Είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι αυτό θα συμβεί σε μεγάλη κλίμακα, όσο συνεχίζουν να πετούν drones και πύραυλοι», δήλωσε ο Χίλντεμπραντ της BlackRock.